Er zijn zeeën waar het wemelt van miljoenen vissen...
...en waar enorme hoeveelheden plankton tot wasdom komen.
De kwantiteit van leven is in geen andere oceaan zo groot.
Dit zijn de vruchtbaarste zeeën ter wereld.
Dit zijn de seizoengevoelige zeeën.
Deze zeeën grenzen aan gematigde streken...
...waar de weersomstandigheden steeds veranderen.
De seizoenen hebben ook invloed op het leven onder water.
De kracht van de zon is steeds weer anders.
In het verre noorden zijn er 's zomers veel zonuren...
...maar in de winter wordt dat minder en blijft het zelfs weken donker.
De zomers zijn warm en zacht, de winters worden geteisterd door zware stormen.
Onder deze klimaatomstandigheden is overleven een hele worsteling.
Januari op Sable Island voor de kust van Novia Scotia in Noord-Amerika.
Deze grijze zeehonden zijn aan land gekomen, ondanks de woeste branding.
Een storm kan hier dagenlang aanhouden.
Op Sable Island leeft 's werelds grootste kolonie grijze zeehonden.
Hier komen ze elk jaar hun jongen werpen, als het weer op z'n slechtst is.
Erger nog, de jongen worden na 18 dagen zogen al in de steek gelaten.
Hun moeders gaan dan de zee weer in om voedsel voor zichzelf te zoeken.
De jongen kunnen nog niet duiken en blijven in leven door hun laag spekvet.
Ze zullen pas over vijf weken kunnen zwemmen...
...maar dan is het al lente, en is er volop voedsel te vinden in zee.
In mei wordt het lente aan de kust van Schotland.
Maar onder water werd het eerder lente.
In maart was het zeewater warm genoeg om een transformatie teweeg te brengen.
Dit is fytoplankton, piepkleine algen, veel kleiner nog dan een speldenknop.
Ze vermenigvuldigen zich razendsnel, sneller dan welke plant op aarde ook...
..tot ruim 6 miljard ton per jaar.
Deze enorme hoeveelheid verspreidt zich over de oceaan...
...en binnen een paar maanden ligt er een dikke groene laag op de oppervlakte.
Dit heeft effect op de dierlijke levensvormen.
Deze poliepen lijken anemonen, maar staan op het punt te ontpoppen.
Als ze zich van elkaar losmaken, blijken het piepkleine kwalletjes te zijn.
Ze hebben een doorsnede van nog geen drie millimeter.
Binnen een paar maanden zullen er enorme massa's rondzwemmen.
Ze voeden zich vooral met roeipootkreeftjes.
Daar wemelt het elke lente van en zij voeden zich weer met fytoplankton.
Op deze manier werken ze de algen hun mandvormige filters rond hun bek binnen.
Op kleine schaal is het moeilijk tegen de stroom inzwemmen voor het plankton.
De roeipootkreeft heeft voelsprieten die hem waarschuwen als er gevaar dreigt.
Voederende roeipootkreeftjes trekken strepen in het water.
Iets grotere roofvijanden maken daar gebruik van om hun prooi te vinden.
Dat was op het nippertje, maar aan sommige vijanden kun je niet ontkomen.
Kwallen.
Ze zien er dan wel teer en mooi uit, maar het zijn moordende jagers.
Met elke samentrekkende beweging...
...slokken ze water vol plankton binnen en spugen het weer uit...
...waarbij roeipootkreeftjes aan hun vlies blijven kleven.
Een zeekwal van maar een paar centimeter groot...
...kan duizenden roeipootkreeftjes per dag verorberen.
Het is dus moeilijk in te schatten wat deze reuzen dagelijks aanrichten.
Deze kwallen wegen zo'n dertig kilo...
...en hebben tentakels van ruim acht meter lang.
Maar er dreigen nog grotere gevaren voor de roeipootkreeftjes.
Aan het einde van de lente zijn de kleinsoortige kwallen volgroeid.
Ze hebben zwermen van honderden meters lang gevormd...
...en verslinden alle plankton die ze tegenkomen.
Maar er zijn zoveel roeipootkreeftjes...
...dat er genoeg overblijven om zelf zwermen te vormen.
Een reuzenhaai.
Deze enorme vis die 8 ton weegt eet alleen maar plankton.
Hij filtert honderdduizenden liters water per uur door z'n kieuwen.
Als er veel plankton is, duiken deze haaien op...
...die dan rondzwemmen in gebieden waar de dikste laag plankton ligt.
Maar er is zoveel plankton dat een andere groep dieren er ook van geniet.
Dieren die op de zeebodem leven.
Elke rots wordt bedekt door allerlei ongewervelde dieren...
...zeeanemonen, zeeschede, gorgonaria, die zich allemaal voeden met plankton.
Niet al het leven in deze zeeën heeft plankton nodig.
De lente is begonnen in Brits Columbia.
Het zeewier begint net op te komen in het koude water.
Als in de loop van het seizoen het water opwarmt...
...groeien deze kleine plantjes uit tot enorme kelpbedden.
Aan de 30 meter lange slierten zitten gasbollen...
...waardoor ze op het water drijven en veel zonlicht krijgen.
Zuidelijker is de zon krachtiger...
...dus hier, aan de kust van Californië, groeit de grootste kelpsoort.
Dit is reuzenkelp.
In de zomer groeit elke plant hier bijna een meter per dag.
De hoofdstengel zit 35 meter lager vast in de bodem...
...aan een klein maar enorm sterk hechtorgaan.
Deze planten worden honderd meter lang en ze vormen samen enorme zeebossen.
Grote scholen vissen zoeken hier hun toevlucht.
Dit zijn monniksvissen. Ze voeden zich met plankton...
...en als de kust veilig lijkt zwemmen ze naar open water waar veel plankton is.
Maar als er gevaar dreigt...
...haasten ze zich het veilige woud weer in.
Niet alleen vissen zoeken hier een schuilplaats.
Ook Californische zeeotters vinden dit 'n veilige plek om te rusten en te dutten.
Om te voorkomen dat ze afdrijven naar open water waar vijanden verblijven...
...wikkelen ze repen kelp om hun lijf zodat ze verankerd liggen.
Vroeg of laat moeten ze toch op zoek naar voedsel, op de zeebodem.
Zeeotters kunnen tien minuten onder water blijven.
Lang genoeg om de schaaldieren te vinden die ze zoeken.
Veel dieren die hier leven, zoals zeeëgels, voeden zich met kelp...
...en kunnen een bedreiging zijn voor de vegetatie.
Zeeotters voeden zich met sommige kelpeters, zodat hun aantal beperkt blijft.
Dus eigenlijk zorgen zeeotters voor het behoud van de kelpwouden.
De garibaldivis is geen bedreiging. Integendeel.
Zij eten beestjes die een korst vormen op kelpbladeren.
Ze eten mosdiertjes...
...piepkleine diertjes die witte kolonies vormen op de kelpbladeren.
's Nachts zijn er minder roofvissen. Dan komen de mosdiertjes uit hun behuizing.
In het donker filteren ze plankton uit het water, net als koraalpoliepen dat doen.
Ze zijn niet de enige dieren die op dit uur actief zijn.
Dit is een vlokreeft. Hij is maar twee centimeter en voedt zich met kelp.
Maar veel roofvissen voeden zich weer met vlokreeften.
Ter bescherming produceert ze zijde...
...en naait daarmee twee zijden van een blad aan elkaar. Een goede schuilplek.
Deze vlokreeft heeft zeker een veilige plek nodig. Ze is moeder.
Er zitten ruim vijftig jongen onder haar buik geplakt, dus het wordt krap in huis.
Straks zijn ze groot genoeg om uit huis te gaan, en ze schopt ze er regelmatig uit.
De dageraad.
Tussen de kelpwouden en de kust groeit zeegras.
Een zeehond heeft hier een schuilplaats gevonden, en rust uit na een nacht jagen.
Maar niet lang meer.
Een mannetjeszeehond komt hem wakker maken.
Nu komen er van alle kanten zeehonden aan.
Het is juni, de maand waarin jonge mannetjes hun paarrituelen beginnen.
De een luistert aandachtig naar de grommende geluiden van de ander.
Op deze manier wordt duidelijk gemaakt wie van de twee de baas is.
Maar als ze allebei even groot en ervaren zijn, is alleen gegrom niet genoeg.
Dan zullen de rivalen moeten vechten.
En zeehonden kunnen verrassend gewelddadig zijn.
Over een maand begint de paartijd en dan wordt het ernst.
Maar nu is er nog weinig aan de hand. Ze spelen nu gewoon.
Veel dieren die in het kelp schuilen, zoeken hun voedsel daarbuiten.
De vleermuisrog, bijvoorbeeld.
Gek genoeg vindt de vleermuisrog veel voedsel op de zanderige zeebodem.
Er ligt voedsel verborgen tussen 't zand. De rog heeft een speciale zoektechniek.
Hij spuit met waterstralen het zand weg op zoek naar ongewervelde diertjes.
Een kelpbaars blijft in de buurt voor eventuele restjes.
Er zijn nog meer jagers op rooftocht.
De waaierstaarttong.
Hier leven ook mantisgarnalen. Ze wonen in tunnels.
Maar door honger gedreven komen ze naar buiten.
Dat is natuurlijk wel riskant.
Ze zullen zelf eten...
...of gegeten worden.
Dit is een zeenaaktslak, de janolus.
Aan z'n kleur kun je zien dat hij giftig is...
...behalve voor deze andere soort zeeslak.
Dit is de roofzuchtige navanax.
De navanax volgt het slijmspoor dat de janolus achterlaat.
Als de janolus gevangen wordt, rolt hij zich op tot een bal.
De navanax krijgt alleen een paar gele tentakels te pakken.
En de janolus wordt door de stroom naar een veiliger plek gedreven.
Het is inmiddels hartje zomer en de zon schijnt op volle kracht.
De toenemende warmte is voor deze kreeft het sein om op reis te gaan.
Ze heeft de winter op 250 meter diepte doorgebracht. Een heel rustige plek.
Maar het was daar koud, en ze heeft nu warmer water nodig.
Ze is nu dus op pad naar de zandbanken.
Maar die liggen 150 kilometer verderop.
Na een wandeltocht van een maand bereikt ze de zandbank die ze zoekt.
Maar ze is niet de eerste.
Tientallen kreeften hebben al holen gegraven en willen die echt niet afstaan.
Grootte telt zwaar in deze gevechten.
De nieuwkomer heeft een kuil nodig...
...en omdat ze ruim zeven kilo weegt, heeft ze grote kans er een te veroveren.
Ze heeft gewonnen.
De komende twee maanden zal er veel gevochten worden.
De wijfjes hebben een huis en warm water nodig voor hun jongen.
Elk wijfje draagt al zeven maanden 20.000 bevruchte eitjes met zich mee.
Hun taak is bijna volbracht. Door het warme water groeien de eitjes sneller.
Over twee maanden zullen ze uitkomen.
In eerste instantie kunnen ze nog niet goed zwemmen.
Maar na een paar minuten zijn de baby's al veel doelbewuster.
In deze periode zijn er veel larfachtige diertjes.
Dit is een kreeft van een dag oud.
En dit is een krab van drie weken die klaar is voor z'n leven op de zeebodem.
Z'n poten voelen de bodem voor het eerst.
Hij is nu nog vegetariër en dol op zeesla.
Hij zal de komende jaren meerdere malen een nieuwe dikkere schaal krijgen.
Er is kans dat hij opgegeten wordt...
...maar als hij vijf jaar kan overleven, zal hij een geharnaste reus worden.
Hij eet nu vlees, en hij kan ook in het donker jagen.
Op z'n poten zitten sensoren waarmee hij elke verandering in omgeving opmerkt.
Als hij door het donker loopt, kan hij het zand met z'n poten proeven.
Als hij iets te eten vindt, pakt hij het beet met z'n sterke scharen...
...waartegen weinig is opgewassen.
Die scharen komen ook goed van pas in een gevecht.
Er zwemt een octopus van anderhalve meter voorbij.
Deze pijlsnelle reus is zowel sterk als slim.
Met een octopus in de buurt is het zelfs voor een krab riskant in open water.
Zelfs in het donker ziet de octopus de geringste beweging.
Een krab heeft niets aan z'n scharen als hij zo'n jager tegenkomt.
De zomer nadert z'n einde in Zuidoost-Alaska.
Het water wordt warmer en aasgarnalen zwemmen aan de oppervlakte.
Een feestmaal voor de bultrugzalm die uit de oceaan terugkeert naar de kust.
Ze komen zich hier voortplanten en arriveren in groten getale.
Ze moeten deze rivier nog op zwemmen, maar het waterpeil staat nog te laag.
Ze moeten wachten tot regen het water doet stijgen.
Ze zitten nu dus vast hier in de zee, vlak bij de kust. Geen goede plek.
Dit is een 3 meter lange zalmhaai, familie van de mensenhaai.
Hij heeft elektrische signalen opgevangen van de zalm.
Het bloed van haaien is warmer dan het water waar ze in zwemmen.
En daarom hebben ze de energie om heel snel te zwemmen.
Zelfs nog sneller dan zalm.
De herfst vangt aan op Vancouver Island in Canada, 950 kilometer zuidwaarts.
Het zeewater koelt langzaam af.
40 meter onder de oppervlakte doet jonge haring zich tegoed aan plankton.
Hun manoeuvres trekken de aandacht in de lucht.
Meeuwen kunnen niet duiken, dus voorlopig zijn de vissen nog veilig.
Maar sommige vogels kunnen wel duiken.
Alken en zeekoeten duiken met gemak tot onder de school vissen.
De haringen raken in paniek en zwemmen naar de oppervlakte.
Ze vormen een enorme, defensieve bal van draaiende vissen.
Al deze commotie trekt de aandacht van geelstaartbaarzen.
Dit zijn ook roofvissen.
De aanvallende vissen drijven de haring uiteen.
Door de herhaalde aanvallen valt de bal uiteen in kleinere groepjes.
Nu kunnen de duikers de vissen aan de oppervlakte houden...
...en daar kunnen zelfs de meeuwen aanvallen.
Nu de visjes van alle kanten worden aangevallen, hebben ze geen kans.
Steeds meer duikers komen meehelpen.
Ze slokken alle vissen op, tot er geen enkele haring meer over is.
Er zwemmen hier ook veel grotere roofdieren rond.
De witgestreepte dolfijn.
Maar dolfijnen jagen meestal 's nachts.
Overdag hebben ze het vooral gezellig met elkaar.
Ze sloven zich uit door bellen te blazen en ze doen spelletjes.
Bijvoorbeeld het spelletje 'zeewier doorgeven'.
Acht maanden geleden is in de winter aan de Schotse kust een ei gelegd...
...en goed bevestigd aan een kelpsliert. In het ei begon een embryo te groeien.
Beschermd door de harde schaal heeft het alle winterstormen overleefd.
In de zomer was het half volgroeid.
En nu, aan het einde van de herfst, komt het ei eindelijk bijna uit.
Er komt een heel klein haaitje uit. Er is bijna geen plankton meer...
...maar de kleine hondshaai is nu al in staat om op grotere prooien te jagen.
De dagen worden korter.
In Brits Columbia begint het water af te koelen.
Dit bizarre wezen zoekt voedsel in het kelp.
Dit is een melibe, een zeenaaktslak.
Hij vangt plankton met z'n netvormige kop.
Nu de winter nadert, is plankton schaars, maar de melibe zoekt onverdroten voort.
Hij kan zwemmen.
Hij fladdert weg, op zoek naar meer eten. Maar dat zal steeds moeilijker worden.
Binnen twee weken zal het meeste plankton verdwenen zijn.
Nu het zonlicht zwakker wordt, begint het kelp af te sterven...
...en rot vervolgens helemaal weg.
Het wordt binnenkort winter.
Maar 15.000 kilometer zuidwaarts vangt de dageraad aan op een nieuwe lentedag.
Ook 't zuidelijk halfrond heeft gematigde streken. Nu is er plankton bij Tasmanië.
Ook in deze zuidelijke zeeën zijn er vruchtbare groene gebieden...
...met hun eigen kelpbossen...
...en hun eigen zwermen plankton.
Sommige bewoners van deze zeeën leven alleen op het zuidelijk halfrond.
Dit is een handvis, die rondwandelt op aangepaste vinnen.
Maar als het nodig is, gebruikt hij staartkracht.
's Zomers komen er gasten naar de Tasmaanse zandbanken.
Dit zijn Australische pijlinktvissen van zo'n halve meter lang.
Ze komen zich hier voortplanten.
De grote mannetjes sloven zich uit voor de wijfjes door 'n ballet op te voeren.
Tijdens deze dans veranderen ze steeds van kleur.
Uiteindelijk worden er paartjes gevormd.
Het mannetje geeft het wijfje een pakketje zaad.
Na bevruchting worden de eitjes in rubberachtige eierhulzen geplaatst...
...die voor andere dieren giftig zijn.
Na drie weken komen de jongen uit het ei.
Ze kunnen al van kleur veranderen, maar nog niet zo goed zwemmen.
Er leeft hier nog een dier dat veel meer toegewijd is als ouder.
Dit is een mannelijke rafelvis, een prachtig familielid van het zeepaardje.
Hij draagt de eitjes van z'n partner bij zich.
Die eitjes zouden een lekker hapje zijn voor roofvissen.
Maar de eitjes zitten vast aan hun vader die heel goed gecamoufleerd is.
Een veiliger plekje bestaat bijna niet.
In november is het 16.000 kilometer noordwaarts winter geworden.
In Noorwegen is het maar vijf van de vierentwintig uur licht.
De temperatuur daalt snel.
Maar ondanks de kou is er volop leven in de zee.
Elke winter zoekt 500 miljoen ton haring in deze diepe wateren beschutting.
Ze blijven hier vier maanden...
...en leven op het vet van in de zomermaanden gegeten plankton.
Maar ze zijn niet alleen.
Orka's. Deze school maakt deel uit van zo'n 500 soortgenoten...
...die gespecialiseerd zijn in de jacht op haring.
Met behulp van hun sonar nemen ze een school haring 50 meter lager waar.
Ze kunnen 10 minuten onder blijven...
...dus gaan ze onder de haring zwemmen en drijven ze zo naar boven.
Gas in de zwemblaas van de haring zet uit, ontsnapt en vormt belletjes.
Zelfs orka's vinden het moeilijk gezonde haring te vangen.
Maar ze hebben een dodelijk wapen.
Met behulp van hun staart slaan ze het water naar de vissen toe.
Daarna hoeven ze alleen nog maar de verdoofde slachtoffers op te pikken.
De haringen hebben geen kans.
Orka's en meeuwen zullen zich de komende vier maanden voleten.
Maar er overwinteren hier 5 miljard vissen...
...dus een paar vissen meer of minder valt niet echt op.
Het winterweer is heftig, maar ook bepalend voor het leven in deze zeeën.
Op open zee worden er door het wilde water voedingsstoffen omhooggestuwd.
Aan het eind van de winter zal de zee weer vol mineralen zitten...
...in afwachting van de zon en de volgende bloeitijd van plankton.
Ondertiteling rip, sync en correcties: Tyrannis Hawk